Station Nijmegen heeft een gelaagde geschiedenis: een eerste station uit 1865 op een andere plek, de aansluiting op het landelijke spoornet in 1879, een neorenaissancegebouw uit 1894 dat in 1944 werd verwoest en het huidige gebouw uit 1954. Een eerdere versie van dit artikel noemde 15 juli 1879 als opening, een elektrificatie in 1923 en een verbouwing van 1995 tot 1999. Dat klopt niet, zoals hieronder blijkt.
1865: het eerste station en de lijn naar Kleef
Het eerste station opende op 9 augustus 1865, op een andere plek dan nu, bij het huidige Keizer Karelplein. Vanaf dat jaar was er een verbinding met Kleef. Volgens Wikipedia opende de verbinding Kleve-Nijmegen op 9 september 1865. Het reizigersvervoer tussen Nijmegen en Kleve eindigde in 1991; het goederenvervoer tussen Kleve en Kranenburg stopte op 31 december 1991. Sindsdien is de busverbinding het alternatief, zie bus 58 naar Kleve.
1879: aansluiting op het landelijke net
Op 15 juni 1879 werd Nijmegen aangesloten op het nationale spoorwegnet, als laatste stad met meer dan 20.000 inwoners. De spoorlijn Arnhem-Nijmegen kwam in gebruik voor reizigers op die dag, met een spoorbrug over de Waal die op 12 juni 1879 werd geopend. Het station verhuisde naar de huidige locatie. De lijn is 17 kilometer lang en werd in 1940 geëlektrificeerd. Meer over de lijn staat in de spoorlijn Arnhem-Nijmegen. In 1881 volgde de verbinding 's-Hertogenbosch-Tilburg en in 1883 de verbinding met Venlo.
1894: een nieuw stationsgebouw
Op 8 juli 1894 werd een nieuw stationsgebouw in neorenaissancestijl officieel geopend, ontworpen door C.H. Peters. De hal had bogen op zuilen, die Wikipedia vergelijkt met een Moors paleis. Meer over de architectuur lees je in architect en bouwstijl van het stationsgebouw.
1944: bombardement
Op 22 februari 1944 werd Nijmegen gebombardeerd. Het stationsgebouw werd zwaar beschadigd, en volgens Wikipedia verwoestte een bombardement in oktober 1944 wat nog overeind stond. Bij het bombardement van 22 februari vielen volgens de pagina over Plein 1944 ongeveer 800 doden, vooral burgers, en werd de Bovenstad het zwaarst getroffen. Meer staat in het bombardement van Nijmegen en het station. Na de oorlog kwam er een nieuw gebouw op dezelfde plek, waarbij de oorspronkelijke overkapping en een deel van de perronmuur bewaard bleven.
1954: het huidige gebouw
Het huidige stationsgebouw is uit 1954 en is ontworpen door Sybold van Ravesteyn. Het heeft een lang en laag front en een klokkentoren van 39 meter. De gemeente Nijmegen beschrijft in haar wederopbouwroute dat Van Ravesteyn rond het station de verschillende bedrijven en verkeersstromen ordende met een zogenoemde coulissenwand met bogen, pilaren en ramen. Veel is door de jaren aangepast, maar zijn oorspronkelijke ontwerp is nog zichtbaar. Het gebouw is voor het laatst gerenoveerd in 2002-2004, toen ook het stationsplein werd vernieuwd. Zie verbouwing van Station Nijmegen.
Nu
Sinds 2019 wordt er gewerkt aan een ingrijpende verbouwing die tot 2028 loopt, als onderdeel van het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer, met als doel een treinfrequentie van elke tien minuten vanaf 2028. De westelijke ingang aan de Tunnelweg is sinds 1 oktober 2022 gesloten. Spoor 35 is het hoogste spoornummer aan een perron in Nederland; het behield zijn nummer doordat de nummering op het emplacement niet werd aangepast. Over de kunst op het stationsplein lees je meer in kunstwerken bij Station Nijmegen.
Veelgestelde vragen
Wanneer opende het eerste station van Nijmegen?
Op 9 augustus 1865, op een andere locatie bij het huidige Keizer Karelplein.
Sinds wanneer staat het station op de huidige plek?
Sinds de aansluiting op het landelijke net op 15 juni 1879, toen de spoorbrug over de Waal en de verbinding met Arnhem kwamen.
Wie ontwierp het huidige gebouw?
Sybold van Ravesteyn, in 1954.
Wanneer werd het station verwoest?
Het gebouw uit 1894 werd zwaar beschadigd bij het bombardement van 22 februari 1944 en bij een bombardement in oktober 1944.
Wat is het bijzondere aan spoor 35?
Het is het hoogste spoornummer aan een perron in Nederland en werd tot 1 juni 1991 gebruikt voor de trein naar Kleef.
