Op 22 februari 1944 om 13.28 uur vielen de eerste bommen op Nijmegen. Het bombardement door Amerikaanse B-24 Liberators kostte volgens de officiele telling 773 mensen het leven, bijna allemaal burgers: 705 op de dag zelf en 68 die later aan hun verwondingen overleden. Wikipedia schat dat het werkelijke aantal boven de 800 ligt. Het station en het plein ervoor werden zwaar getroffen: op het Stationsplein kwamen minstens 80 mensen om.
Hoe het kon gebeuren
Die dag vertrokken 177 B-24's vanaf RAF Bungay in Engeland naar Gotha in Duitsland. Toen de aanval werd afgeblazen, koos een eskader van twaalf toestellen van de 446th Bombardment Group, aangevuld met twee verdwaalde toestellen van de 453rd, Nijmegen als doelwit van gelegenheid. Zij lieten 144 bommen van 500 pond en 426 fragmentatiebommen van 20 pond vallen. Jarenlang gold het als een vergissingsbombardement. Later onderzoek, onder meer van Rosendaal (2009), laat zien dat de aanval bewust werd uitgevoerd op het spoorwegemplacement, maar slecht werd uitgevoerd. De bommen vielen daardoor ook op de binnenstad.
De schade aan het station
Het stationsgebied werd raak getroffen. Het stationsgebouw, in 1894 geopend naar een ontwerp van Cornelis Peters, bleef deels overeind. Het Oranje Hotel tegenover het station werd verwoest. In en rond het station kwamen volgens Wikipedia meer dan honderd mensen om. In oktober 1944 brandde een Duitse aanval het resterende deel van het gebouw uit. Na de oorlog werd het oude gebouw gesloopt en op dezelfde plek vervangen door het huidige station uit 1954 van Sybold van Ravesteyn. De oorspronkelijke perronkap en een deel van de muur aan de perronzijde bleven behouden. Lees hierover meer in architect van het stationsgebouw.
Andere schade in de stad
Ongeveer 1.300 percelen gingen verloren, waaronder honderden winkels en woningen en vier van de vijf kerkgebouwen. De Stevenskerk verloor haar spits en de toren viel op huizen in de buurt van de Stikke Hezelstraat, wat het aantal slachtoffers vergrootte. De kerk is na de oorlog volledig hersteld. Vrijwel alle gebouwen van de toenmalige Katholieke Universiteit werden geraakt. Meer over de kerk staat in Stevenskerk vanaf Station Nijmegen.
Herdenking en monumenten
De eerste officiele herdenking was in 1984. Elk jaar op 22 februari komen steeds meer mensen samen. Herdenkingsplekken zijn onder meer De Schommel op het Raadhuishof (2000), een monument bij de begraafplaats aan de Graafseweg (2006), een plaquette in de Stevenskerk en de brandgrensmarkering uit 2017. Het Plein 1944 is rond 1950 aangelegd en herinnert in zijn naam aan het bombardement. De wandeling van het station naar deze plekken staat in centrum Nijmegen vanaf het station.
Veelgestelde vragen
Hoeveel mensen kwamen om?
Officieel 773, waarvan 705 op de dag zelf. Vermoedelijk meer dan 800.
Was het bombardement een vergissing?
Lange tijd werd dat gezegd. Later onderzoek wijst op een doelwit van gelegenheid dat bewust werd gekozen, maar slecht werd getroffen.
Werd het station verwoest?
Het stationsgebouw uit 1894 bleef in februari 1944 deels overeind en brandde in oktober 1944 uit. Het werd na de oorlog vervangen door het huidige gebouw uit 1954.
Waarom heet het Plein 1944 zo?
Het plein is rond 1950 aangelegd en de naam herinnert aan het bombardement.
